De Franse socioloog en filosoof Jean Baudrillard staat bekend om zijn kritiek op de consumptiemaatschappij. Volgens de postmoderne denker ontleent de mens zijn identiteit aan verbruikte producten. De mens verlangt niet naar meer eten of meer kleding, maar wordt verleid door de consumptiegoederen, door de dingen om hem heen.
Hyperrealiteit
Baudrillard gebruikt in zijn werk Simulacra & Simulation Disneyland als voorbeeld van wat hij noemt ‘hyperrealiteit’. Binnen de poorten van het pretpark is alles precies wat het lijkt: een cartooneske schijnwerkelijkheid die puur en alleen is opgezet om grof geld mee te verdienen. De wereld daarbuiten, de miljoenenstad Los Angeles met alle billboards en fastfoodketens, die chaos waarbinnen iedereen een betere versie van zichzelf speelt, noemde hij een hyperrealiteit: een wereld van symbolen, leugens en dubbele betekenis – vergelijkbaar met de chatrooms van internet, waar in anonimiteit gesproken wordt in een codetaal van memes en verwijzingen.
Simulacra fases:
-
Directe verwijzing naar werkelijkheid. Het kruis van Jezus als directe verwijzing naar de kruisiging, een ruwe doodstraf.
-
Maskering van de werkelijkheid. Kruis wordt een prachtig symbool van de leer van Jezus en christelijke theologie in de Katholieke kerk. De Gereformeerden waren het er niet mee eens en brachten het terug naar een sober beeld.
-
Maskering van de afwezigheid van de werkelijkheid De Katholieke Kerk doet er alles aan om het beeld van het kruis te laten floreren, om mensen in de kerk te houden. Het is een middel om de kerk te redden, niet om het geloof an sich te promoten.
-
Autonoom simulacrum Het kruis is na Nietzsche en de ontkerking slechts nog een provocatief middel, maar kan alles en niets betekenen. Madonna hangt zich op aan een kruis, en niemand weet wat ze daarmee wil zeggen. Het is slechts een provocatief symbool.