Kernvragen:
- Wat is sociale psychologie en wat is het verschil met andere disciplines?
- Wat is belangrijker: De persoonlijkheid of de situatie?
- Hoe hebben behaviorisme en gestaltpsychologie bijgedragen aan de ontwikkeling van de sociale psychologie?
- Wat zijn de verschillen tussen het motief van eigenwaarde en het motief van sociale cognitie?
- Hoe kan de sociale psychologie maatschappelijke problemen helpen oplossen?
1.1 Wat is Sociale Psychologie?
Psychologie is de wetenschap van het gedrag en de psychische processen van het individu. Sociale Psychologie is hoe anderen dit gedrag en deze psychische processen beïnvloeden. Deze invloed heet Sociale Invloed.
Wat deze beïnvloeding is onderzoeken we door middel van Empirisch onderzoek, of de Empirische methode. Hiermee testen we een Hypothese op basis van waarnemingen en onderzoek.
Sociaal psychologen menen dat je pas kunt begrijpen hoe mensen door hun omgeving worden beïnvloed als je weet hoe mensen hun omgeving zien en interpreteren. Deze interpretatie noemen we het Construct. Deze interpretatie is voor sociaal psychologen belangrijker dan de feitelijke realiteit.
Sociaal psychologen onderzoeken op het niveau van het individu, waarbij de omgeving de context is waarbinnen dit onderzoek plaatsvindt. Persoonlijkheidspsychologen kijken puur naar de kenmerken die maken dat individuen van elkaar verschillen, en sociologen kijken naar algemene wetten en theorieën over samenlevingen, niet over individuen. Sociale Psychologie ligt dus tussen deze twee in.
1.2 De macht van de situatie
Men neigt andermans gedrag eerder toe te wijzen aan persoonlijke kenmerken dan aan omgevingskenmerken, dit noemen we de Fundamentele Attributiefout. Een Attributie is het toeschrijven van een oorzaak aan eigen of andermans gedrag en het daardoor verklaren.
Dit is mooi zichtbaar in het Beursspel / Gemeenschapsspel van Lee Ross en Steven Samuels (2004). Twee soorten mensen (Coöperatief en Competitief) speelden hetzelfde spel, maar met twee verschillende namen: het Beursspel en het Gemeenschapsspel. Dit waren de vier condities van het onderzoek. Het resultaat was dat de naam van het spel dat ze speelden een significante invloed had op hoe coöperatief of competitief de deelnemers zich gedroegen. Bij het Beursspel gedroegen spelers zich veel competitiever.
1.3 De macht van sociale interpretatie
Het Behaviorisme is een stroming in de psychologie ontwikkelt door Skinner (1938) die zegt: Menselijk gedrag is te herleiden tot beloningen en straffen van dit gedrag. Gedrag wat wordt beloond zal vaker terugkomen, gedrag dat wordt bestraft minder. Dit is wat simplistisch; het houdt namelijk geen rekening met de manier waarop mensen hun omgeving interpreteren.
Deze interpretatie wordt juist wel meegenomen in de Gestaltpsychologie. Dit kijkt naar de algehele situatie waarin een persoon zich bevindt. Het geheel is anders dan simpelweg de som der delen. De Gestaltpsychologie richt zich juist op hoe iets op iemand overkomt, ook wel de Fenomenologie genoemd.
Kurt Lewin is de grondlegger van moderne experimentele sociale psychologie. Stelde dat men keuzes maakt op basis van constructen, niet op basis van objectiviteit. In interactie is de reactie niet onderworpen aan de objectieve intentie van de actor, maar de subjectieve interpretatie van de intentie van de reactor.
Lee Ross (2014) deed onderzoek naar ‘naïef realisme’, oftewel de aanname dat jij het bij het rechte eind hebt en mensen die zaken anders zien dan jij bevooroordeeld zijn. Hij koos vredesvoorstellen van Israël en legde deze voor bij Israeliërs als Palestijnse voorstellen. Als de voorstellen werden gepresenteerd als Israëlische voorstellen waardeerden Israeliërs deze als positiever dan als diezelfde voorstellen als Palestijnse voorstellen werden gepresenteerd.
1.4 De oorsprong van constructen: fundamentele menselijke motieven.
De meeste mensen hebben een sterke behoefte aan een Positief zelfbeeld. Mensen kleuren de wereld om hen heen vooral vanuit de behoefte er zelf positief uit te komen. Ze verkiezen een positief zelfbeeld boven een accuraat beeld van de werkelijkheid.
Ook eerdere ervaringen worden verdraaid totdat iemand er zelf positief uit komt, wat het trekken van lessen uit deze ervaringen in de weg kan staan.
Dit is onderdeel van Sociale Cognitie: Het onderzoeken hoe mensen informatie selecteren, interpreteren en gebruiken om te oordelen en te beslissen.
De twee voornaamste bronnen van constructen zijn:
- De behoefte om een positieve kijk op onszelf te behouden
- De behoefte om de wereld accuraat waar te nemen